Jak obniżyć koszty sprzątania w biurze, hotelu i restauracji bez utraty jakości? Kompletny przewodnik dla właścicieli firm

Koszty sprzątania w biurach, hotelach i restauracjach rosną z roku na rok. W 2023 r. wydatki na utrzymanie czystości w budynkach biurowych wzrosły średnio o 13%, a w 2024 r. o kolejne 22% [5]. Głównym powodem nie jest „droga chemia”, ale rosnące koszty pracy (w wielu branżach nawet ok. +15% r/r) oraz energii [8]. Jednocześnie goście hoteli i restauracji oraz pracownicy biur są coraz bardziej wyczuleni na higienę – brak czystości natychmiast przekłada się na opinie online i utratę klientów [10][11][14].

Dobra wiadomość jest taka, że da się znacząco obniżyć koszty sprzątania bez obniżania standardów higieny. Kluczem jest nie kupowanie „najtańszej chemii”, lecz mądre zarządzanie procesem, czasem pracy i dobór profesjonalnych środków czystości dla firm oraz sprzętu.

W przewodniku znajdziesz praktyczne sposoby na redukcję kosztów w trzech typach obiektów: biuro, hotel, restauracja – z przykładami, checklistami oraz wskazaniem, gdzie w tym wszystkim pomaga profesjonalny dostawca, taki jak Świat Sprzątania.

Z czego faktycznie składa się koszt sprzątania?

Zanim zaczniesz ciąć koszty, warto zrozumieć, za co dokładnie płacisz.

Na podstawie danych firm sprzątających [1][2][3] typowy koszt usługi sprzątania rozkłada się następująco:

ok. 70% – koszty ludzkie (wynagrodzenia, ZUS, podatki),
ok. 10% – koszty stałe (prąd, woda, dojazdy, administracja),
ok. 12% – sprzęt (mopy, odkurzacze, maszyny),
ok. 5% – materiały eksploatacyjne (ręczniki, worki, ściereczki itp.),
ok. 3% – chemia profesjonalna [1].

Wniosek jest prosty: największą dźwignią oszczędności nie jest tańsza chemia, ale czas pracy i organizacja sprzątania. Jednocześnie inwestycja w profesjonalne środki czystości i sprzęt pośrednio obniżają koszty, bo pozwalają sprzątać szybciej i rzadziej poprawiać.

Różne typy obiektów mają inną specyfikę kosztów:

- Biura – dominują duże powierzchnie podłóg i wykładzin, wiele biurek, sanitariaty; liczy się wydajność technologii sprzątania i optymalna częstotliwość.
- Hotele – największy koszt to praca służby pięter; każdy dodatkowy kwadrans na pokój w skali miesiąca to tysiące złotych.
- Restauracje – poza czasem pracowników duży udział ma chemia gastronomiczna, zmywalnia oraz koszty ewentualnych błędów higienicznych (mandaty, utrata reputacji).

Uniwersalne zasady: jak obniżyć koszty sprzątania bez utraty jakości

1. Standaryzuj procesy i harmonogramy

Brak jasnych zasad powoduje, że każdy sprząta „po swojemu”. Efekt: różna jakość, powtarzanie czynności, marnowanie czasu i środków.

Wprowadź:

- Harmonogramy sprzątania dla każdej strefy (dzień/tydzień/miesiąc),
- Listy zadań (checklisty) – co dokładnie ma być wykonane przy danym sprzątaniu,
- Określony czas na zadanie / m² – podstawa do liczenia kosztów i planowania grafiku,
- Zasadę pracy „od czystego do brudnego” – ograniczasz konieczność poprawek.

To, co w gastronomii i hotelarstwie wynika z GHP/GMP i HACCP [17][18][20], warto przenieść także do biur.

2. Zastosuj podział na strefy i kolorystykę ścierek/mopów

W profesjonalnym sprzątaniu standardem jest color coding sprzętu [21]:

• czerwony – sanitariaty,
• żółty – kuchnie i strefy przygotowania żywności (z zachowaniem wymogów),
• niebieski – powierzchnie ogólne,
• zielony – strefy „wrażliwe” (np. SPA, gabinety).

Taki system:

• zapobiega przenoszeniu zabrudzeń i drobnoustrojów między strefami,
• ułatwia kontrolę (od razu widać, czego pracownik używa),
• porządkuje szafy ze sprzętem – mniej czasu na szukanie.
  
  

3. Postaw na koncentraty i systemy dozowania

Profesjonalne środki czystości to zwykle koncentraty, które rozcieńcza się przed użyciem [22][23]. Dzięki temu:

• koszt 1 litra roztworu roboczego może być nawet kilkukrotnie niższy niż przy gotowych preparatach,
• zużywasz mniej opakowań, mniej miejsca w magazynie, mniej transportu.

Jeszcze więcej zyskasz, gdy dołączysz system dozowania:

• precyzyjnie odmierzona ilość koncentratu,
• brak „lania na oko” – oszczędność nawet 20–30% chemii [24][25][26],
• powtarzalna jakość sprzątania.

Świat Sprzątania oferuje m.in. technologię i systemy dozowania dla produktów Buzil oraz przegląd dozowników profesjonalnych dla firm – to realny sposób na obniżenie kosztu chemii przy jednoczesnej poprawie jakości [26].

4. Zadbaj o ergonomiczny sprzęt

Przestarzałe mopy sznurkowe, brak wózków czy mało wydajne odkurzacze oznaczają jedno – dłuższy czas sprzątania.

Zmiana na:

• mopy płaskie z mikrofibrą (często w systemie pre-impregnacji),
• wózki serwisowe z dwoma wiadrami i wyciskarką,
• profesjonalne odkurzacze (np. ciche modele hotelowe, odkurzacze plecakowe do trudno dostępnych miejsc),

pozwala skrócić czas sprzątania nawet o kilkanaście–kilkadziesiąt procent w zależności od obiektu [22][25]. Przy 70% udziale kosztów pracy w cenie usługi [1] daje to realne, stałe oszczędności. Pomóc mogą m.in. wózki do sprzątania Splast oraz mopy CleanPRO dopasowane do potrzeb.

5. Szkolenie personelu i kontrola zużycia

Najlepsza chemia i sprzęt nie pomogą, jeśli nikt nie wie, jak z nich korzystać.

Zadbaj o to, by personel:

• znał instrukcje dozowania (najlepiej w formie piktogramów przy dozownikach),
• rozumiał zasady GHP/GMP/HACCP tam, gdzie obowiązują [18][20],
• wiedział, jak odróżniać środki do różnych powierzchni i jakich błędów unikać (np. kwasy na kamieniu naturalnym) – w tym może pomóc poradnik jak wybrać odpowiedni środek czystości do różnych powierzchni.

Warto wprowadzić proste wskaźniki i monitorować je w czasie:

• zużycie chemii na m² biura / pokój hotelowy / miejsce w restauracji,
• czas sprzątania na jednostkę powierzchni,
• liczbę reklamacji dot. czystości.
  
  

Jak obniżyć koszty sprzątania w biurze

Kluczowe obszary sprzątania biura

• Open space i pokoje biurowe – odkurzanie/ mycie podłóg, przecieranie biurek, opróżnianie koszy,
• Sale konferencyjne – stoły, krzesła, multimedia, przeszklenia,
• Recepcja i ciągi komunikacyjne – wizytówka firmy,
• Kuchnie biurowe i sanitariaty – największy wpływ na komfort pracowników.
  
  

Gdzie najłatwiej zaoszczędzić?

Optymalizacja częstotliwości sprzątania

Nie wszystko musi być sprzątane codziennie z tą samą intensywnością. Przykład:

• codziennie: sanitariaty, kuchnie, ciągi komunikacyjne, recepcja,
• 2–3 razy w tygodniu: mycie podłóg w open space,
• raz w tygodniu: dokładne mycie biurek, przetarcie monitorów, sprzątanie magazynków,
• raz w miesiącu: mycie szyb wewnętrznych, pranie foteli (lub wg potrzeb).

Przemyślany harmonogram pozwala zredukować liczbę roboczogodzin, nie obniżając poziomu czystości tam, gdzie jest ona najbardziej widoczna. W planowaniu mogą pomóc wskazówki z artykułu o utrzymaniu czystego i higienicznego biura.

Podział odpowiedzialności między firmę a pracowników

W biurach bardzo dobrze sprawdzają się proste zasady:

• każdy pracownik: utrzymuje porządek na własnym biurku,
• brudne naczynia – myte od razu lub wkładane do zmywarki,
• śmieci specjalne (kartony, elektrośmieci) – odkładane w wyznaczone miejsca, nie do koszy przy biurkach.

Mniej bałaganu = krótszy czas sprzątania.

Dobór chemii i materiałów eksploatacyjnych

W biurze dominują trzy podstawowe kategorie chemii:

• środek do podłóg (często w koncentracie),
• środek do sanitariatów,
• środek uniwersalny + preparat do szkła.

Wybierając profesjonalne koncentraty i system dozowania z oferty Świata Sprzątania, możesz:

• zmniejszyć koszt chemii na m² praktycznie do poziomu groszowego,
• ujednolicić zapach i efekt czyszczenia w całym biurze,
• ograniczyć ilość opakowań i miejsca w magazynku.

Warto przemyśleć także zmianę:

• ręczników papierowych na wydajniejsze systemy dozowania, które ograniczają zużycie,
• ściereczek jednorazowych na wysokiej jakości mikrofibry wielorazowe – mniej odpadów i niższy koszt w dłuższej perspektywie.

Mini case: biuro 2500 m²

Po wdrożeniu koncentratów z dozowaniem, systemu mopów płaskich i wózków serwisowych oraz standaryzacji harmonogramów firmy raportują:

• redukcję zużycia chemii o 30–40%,
• skrócenie czasu sprzątania o 10–15% [24][25][26],

co w praktyce przekłada się na ok. 10–15% niższy całkowity koszt sprzątania, przy lepszej jakości. Takie podejście wpisuje się w filozofię profesjonalnego sprzątania biur jako inwestycji w efektywność pracy.

Jak obniżyć koszty sprzątania w hotelu

Wyzwania hotelu

• duża liczba pokoi i łazienek,
• rotacja gości, wysokie obłożenie w sezonie,
• zróżnicowane strefy: pokoje, korytarze, lobby, restauracja hotelowa, SPA,
• wysoki wpływ czystości na oceny w serwisach rezerwacyjnych – higiena jest jednym z głównych czynników satysfakcji i lojalności gości [10][11][12][13].

Czego nie wolno ciąć?

• jakości sprzątania łazienek i WC,
• higieny pościeli i ręczników,
• częstotliwości sprzątania pokoi po wyjeździe gościa,
• dezynfekcji newralgicznych punktów dotyku (klamki, piloty, poręcze).

Te obszary są krytyczne dla bezpieczeństwa i reputacji hotelu.

Jak optymalizować koszty w dziale housekeepingu?

Standaryzacja procedury sprzątania pokoju

Każda pokojowa powinna pracować według tej samej sekwencji:

• wietrzenie, zebranie odpadów,
• wymiana pościeli i ręczników (zgodnie ze standardem),
• łazienka – mycie i dezynfekcja od „czystego” do „brudnego”,
• odkurzanie / mycie podłóg,
• przetarcie powierzchni, luster, sprawdzenie minibaru,
• finalna kontrola.

Dzięki temu:

• łatwiej zaplanować czas na pokój,
• mniej jest poprawek i powrotów do tego samego pokoju,
• można obiektywnie rozmawiać o wydajności.

Systemy dozowania chemii hotelowej

W wielu hotelach największym marnotrawstwem jest „lanie na oko” koncentratów do wiader i butelek.

Wykorzystując systemy dozowania dostępne w Świecie Sprzątania (np. do produktów Buzil) [26]:

• redukujesz zużycie chemii o 25–35% [24][25],
• zapewniasz powtarzalną jakość sprzątania – niezależnie od zmiany,
• zwiększasz bezpieczeństwo personelu (mniej kontaktu ze stężonymi środkami).

Wózki hotelowe i color coding

• każdy wózek wyposaż w: zestaw ścierek w różnych kolorach, mopy, worek na pranie, miejsce na chemię roboczą i zapasy dla gości,
• zorganizuj magazyn tak, aby pracownik przygotowywał wózek tylko raz na zmianę – bez biegania po pojedyncze produkty. Pomogą tu m.in. rozwiązania z artykułu o składowaniu i przechowywaniu środków czystości w hotelu.

Analiza czasu sprzątania i obłożenia

• mierz średni czas sprzątania pokoju: po wyjeździe, w trakcie pobytu, sprzątanie „eko” (bez wymiany pościeli co dzień),
• dopasuj liczbę osób na zmianie do realnego obłożenia, zamiast trzymać „stały” zespół niezależnie od liczby gości.

Mini case: hotel 100 pokoi

Po wdrożeniu systemów dozowania, standaryzacji procedur i analityki czasu sprzątania można osiągnąć:

• spadek zużycia chemii o 25–35% [24][25],
• skrócenie czasu sprzątania pokoju o 5–10%,
• mniej reklamacji dot. czystości i lepsze oceny online [10][11][12][13].

To bezpośrednio przekłada się na niższe koszty operacyjne przy wyższym standardzie higieny. W doborze odpowiednich produktów pomogą m.in. wskazówki z artykułu profesjonalne środki czystości dla hoteli.

Jak obniżyć koszty sprzątania w restauracji

Obszary krytyczne

• Kuchnia i zaplecze – najwyższe wymagania sanitarne (GHP, GMP, HACCP),
• Zmywalnia – duże zużycie wody, energii i chemii,
• Sala konsumencka – bezpośrednio widoczna dla gości,
• Toalety gości – częsty powód negatywnych opinii.

Wymogi sanitarne – gdzie oszczędzać, a gdzie nie

Systemy GHP, GMP i HACCP są w gastronomii obowiązkowe [17][18][20]. To oznacza m.in.:

• konieczność dokumentowania mycia i dezynfekcji,
• używania zatwierdzonych środków myjąco-dezynfekujących do kontaktu z żywnością,
• utrzymania ścisłego podziału na strefy brudne i czyste.

Cięcie kosztów poprzez „rozcieńczanie na chybił trafił” czy używanie nieprzeznaczonych środków jest ryzykowne prawnie i wizerunkowo.

Oszczędności szukaj w technologii, organizacji i kontroli.

Plan higieny w gastronomii a kontrola kosztów

Dobry plan higieny (część dokumentacji GHP/GMP/HACCP):

• dokładnie określa co, kiedy, czym i przez kogo jest myte/dezynfekowane,
• zawiera listy kontrolne podpisywane przez personel,
• opisuje stężenia i czasy kontaktu chemii.

Jeśli połączysz plan higieny z kontrolą zużycia chemii i czasu pracy, możesz:

• wychwycić nadmiarowe mycie lub zbyt częste czynności tam, gdzie nie jest to konieczne,
• zidentyfikować błędy w dozowaniu (nadmierne stężenia bez realnej poprawy efektu),
• zoptymalizować obsadę na zmianach.

Jak dobierać chemię gastronomiczną, żeby było taniej w przeliczeniu na cykl

Odtłuszczacze i środki do pieców / okapów

• wybieraj silne koncentraty zamiast gotowych sprayów,
• sprawdź, czy dany środek jest przystosowany do pianownic lub opryskiwaczy – lepsze pokrycie powierzchni = mniejsze zużycie.

Chemia do zmywarek przemysłowych

• stosuj automatyczne systemy dozowania – ręczne wlewanie środków jest drogie i nieprecyzyjne [24],
• dobierz środki pod twardość wody – unikniesz nadmiernego zużycia i osadów kamiennych.

Środki myjąco-dezynfekujące 2w1

• w wielu przypadkach można stosować preparaty łączące mycie i dezynfekcję w jednym kroku (zgodne z HACCP),
• to oszczędza czas (jeden proces zamiast dwóch) i upraszcza procedury.
  
  

Świat Sprzątania posiada szeroką ofertę środków dla gastronomii – od odtłuszczaczy po chemię do zmywarek i dezynfekcję zgodną z wymaganiami HACCP. Dobór odpowiednich produktów z pomocą doradcy sklepu pozwala zredukować zużycie chemii i czas pracy personelu, a jednocześnie przejść kontrolę sanepidu bez stresu. Jeśli dopiero startujesz, warto zajrzeć do poradnika „Otwierasz restaurację? Tych środków nie powinno zabraknąć w Twoim lokalu”.

Przykładowy scenariusz: restauracja z kuchnią gorącą

Po wdrożeniu systemu dozowania do zmywarek, standaryzacji chemii (jeden odtłuszczacz + jeden środek myjąco-dezynfekujący + środek do podłóg) oraz przeszkoleniu personelu z GHP/GMP:

• zużycie chemii do zmywarek spada o 20–30% [24][25][27],
• zmniejsza się liczba reklamacji „brudne naczynia”,
• urządzenia mniej się kamienią, co ogranicza awarie i zużycie energii.
  
  

Outsourcing czy własny dział sprzątania – co się bardziej opłaca?

Nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich. Warto porównać koszt całkowity obu rozwiązań.

Własny dział sprzątania – plusy i minusy

Plusy:

• pełna kontrola nad personelem i standardem,
• możliwość elastycznego dopasowania obowiązków (np. dodatkowe zadania poza sprzątaniem),
• brak marży firmy zewnętrznej.

Minusy:

• rekrutacja, szkolenia, zastępstwa za urlopy i choroby,
• konieczność zakupu i serwisowania sprzętu,
• zakupy chemii i materiałów po własnej stronie.

Outsourcing – plusy i minusy

Plusy:

• brak konieczności zatrudniania dodatkowych pracowników,
• firma sprzątająca dostarcza know-how, procedury, często sprzęt,
• łatwiej skalować w górę i w dół zakres usług przy zmianie obłożenia.

Minusy:

• stała marża dostawcy usług,
• mniejsza elastyczność w „dodatkowych zadaniach”,
• ryzyko niższego standardu przy zbyt agresywnych cięciach cenowych.
  
  

Jak porównywać oferty?

Zwróć uwagę na:

• czy chemia i materiały są po stronie wykonawcy, czy Twojej,
• jaki jest zakres obowiązków (częstotliwość, lista czynności, sprzątanie okresowe),
• czy w cenie jest sprzęt (odkurzacze, maszyny) i ich serwis,
• jakie są standardy i procedury (color coding, HACCP w gastronomii, plan higieny),
• czy firma potrafi wyliczyć czas sprzątania na m² / pokój / salę.

Niezależnie od wyboru modelu, możesz obniżyć koszty, kupując chemię i sprzęt od sprawdzonego dostawcy – np. negocjując warunki i standaryzując produkty z Światem Sprzątania.

Jak mierzyć i kontrolować koszty sprzątania w firmie

Bez liczb trudno mówić o realnych oszczędnościach. Warto wprowadzić proste KPI.

Przykładowe wskaźniki

• Koszt sprzątania na m² (biuro, część wspólna hotelu),
• Koszt sprzątania na pokój/dobę (hotel),
• Koszt sprzątania na miejsce / stolik / 100 gości (restauracja),
• Zużycie chemii na m² / pokój / miejsce,
• Czas sprzątania na jednostkę (m², pokój, sala),
• Liczba reklamacji dotyczących czystości (miesięcznie / na 1000 gości / na 100 pracowników).

Prosty schemat kontroli

• Zbierz dane za 1–3 miesiące (koszty faktur za sprzątanie / płace, chemia, materiały, liczba pokoi, m² itp.).
• Oblicz podstawowe wskaźniki.
• Wdróż wybrane rozwiązania optymalizacyjne (koncentraty, dozowanie, zmiana harmonogramów, sprzęt).
• Mierz wskaźniki po 1, 3 i 6 miesiącach.
• Zostaw tylko te działania, które realnie dają oszczędności bez wzrostu reklamacji.
  
  

Krótka checklista wdrożenia oszczędności w sprzątaniu

1. Zrób inwentaryzację

• Jakie strefy sprzątasz? (biuro/hotel/restauracja, rozpisane na pomieszczenia),
• Jak często? (dzień/tydzień/miesiąc),
• Jaką chemię i sprzęt wykorzystujesz?,
• Ile płacisz miesięcznie (robocizna + chemia + materiały + serwis sprzętu)?

2. Wyznacz KPI

• Koszt na m² / pokój / miejsce,
• Zużycie chemii,
• Reklamacje / uwagi o czystości.

3. Uporządkuj procesy

• Przygotuj harmonogramy i checklisty dla każdej strefy,
• Wprowadź podział na strefy i color coding ścierek/mopów.

4. Przejdź na koncentraty i systemy dozowania

• Wspólnie z doradcą Świata Sprzątania dobierz koncentraty do podłóg, sanitariatów, powierzchni, kuchni i zmywalni,
• Zamontuj dozowniki lub zastosuj butelki z dozownikiem,
• Przeszkol personel z prawidłowego dozowania.

5. Zmodernizuj sprzęt tam, gdzie to ma sens

• Zastąp mopy sznurkowe systemami mopów płaskich (np. rozwiązaniami CleanPRO),
• Wprowadź wózki serwisowe (np. wózki do sprzątania Splast),
• Rozważ wymianę najbardziej awaryjnych odkurzaczy na modele profesjonalne.

6. Przeszkol pracowników

• Z zasad GHP/GMP/HACCP (w gastronomii i hotelu),
• Z obsługi chemii i sprzętu,
• Z wewnętrznych standardów firmy – w tym z zasad poprawy higieny w miejscu pracy.

7. Mierz, porównuj, poprawiaj

• Co 3–6 miesięcy porównuj KPI,
• Rozmawiaj z personelem o usprawnieniach,
• Aktualizuj harmonogramy i dobór produktów.
  
  

FAQ – najczęstsze pytania o obniżanie kosztów sprzątania

1. Czy tańsza chemia zawsze oznacza niższe koszty?

Nie. Udział chemii w całkowitym koszcie sprzątania to zwykle ok. 3% [1]. Tańszy produkt może wymagać większego dozowania lub dłuższego czasu pracy, co finalnie podniesie koszt. W praktyce bardziej opłaca się kupować wydajne koncentraty z systemem dozowania, które gwarantują mniejsze zużycie i wyższą skuteczność.

2. Jak szybko widać efekty wprowadzenia systemów dozowania?

Pierwsze różnice w zużyciu chemii są widoczne już po 1–2 miesiącach. Analizy branżowe wskazują, że dobrze dobrane systemy dozujące potrafią zmniejszyć zużycie środków o 20–30% [24][25][26], bez spadku jakości.

3. Czy outsourcing sprzątania jest zawsze tańszy niż własny personel?

Nie zawsze. Wszystko zależy od wielkości obiektu, stawek godzinowych, poziomu marży firmy sprzątającej oraz tego, kto zapewnia chemię i sprzęt. W małym biurze własna osoba sprzątająca może być tańsza, w dużym hotelu lub kompleksie biurowym – bardziej opłacalny bywa outsourcing z dobrze wynegocjowaną umową.

4. Jak pogodzić wymagania sanepidu z oszczędnościami w restauracji?

Kluczem jest plan higieny oparty na GHP/GMP i HACCP [17][18][20], dobra na chemia gastronomiczna zgodna z wymogami oraz systemy dozowania. Oszczędzasz na ilości zużywanych środków i czasie pracy, nie na samym standardzie higieny. W praktyce pomocne będą też konkretne wskazówki z artykułów o środkach czystości do stali nierdzewnej w restauracjach i hotelach czy myciu szyb w branży gastronomicznej.

5. Od czego zacząć, jeśli nigdy nie analizowałem kosztów sprzątania?

Zbierz przez 1–3 miesiące wszystkie faktury i dane (płace, chemia, materiały, metraż, liczba pokoi/gości/pracowników). Oblicz koszt na m²/pokój/miejsce, a następnie skonsultuj dobór chemii i sprzętu z profesjonalnym dostawcą, np. Światem Sprzątania, który pomoże zaplanować przejście na koncentraty, systemy dozowania i bardziej wydajny sprzęt.

Podsumowanie

Obniżenie kosztów sprzątania w biurze, hotelu czy restauracji bez utraty jakości jest możliwe – wymaga jednak podejścia systemowego:

• zrozumienia struktury kosztów (dominują roboczogodziny, nie chemia),
• standaryzacji procesów i harmonogramów,
• przejścia na koncentraty i systemy dozowania,
• inwestycji w ergonomiczny sprzęt,
• regularnego pomiaru i kontroli wskaźników,
• świadomego doboru profesjonalnych środków czystości dla firmy.

Profesjonalny dostawca, taki jak Świat Sprzątania, pomaga połączyć te elementy w spójną strategię: od doboru środków i systemów dozowania, przez sprzęt i materiały eksploatacyjne, aż po wsparcie merytoryczne w zakresie higieny. Dzięki temu możesz realnie obniżyć koszty, jednocześnie poprawiając standard czystości – a więc także satysfakcję pracowników, gości i klientów.

Źródła

[1] Fresh Office – „Jaki koszt usługi sprzątania? Za co płacisz firmie sprzątającej”: https://freshoffice.eu/koszt-uslugi-sprzatania/

[2] Cleanhub – „Sprzątanie biura cena za m2 w 2024 roku – cennik firm sprzątających”: https://cleanhub.pl/sprzatanie-biura-cena- za-m2-w-2024-roku-cennik-firm-sprzatajacych/

[3] Wikami – „Sprzątanie biur – cennik. Ile kosztuje sprzątanie biura?”: https://wikami.com.pl/sprzatanie-biur-cennik/

[4] Eclear – „Sprzątanie biur – jaka cena za m2? Jak weryfikować cennik”: https://eclear.pl/blog/sprzatanie-biur-jaka- cena-za-m2/

[5] Colliers – „Wzrosty opłat eksploatacyjnych – rekord w 2023 r., spadek ...”: https://www.colliers.com/pl-pl/news/wzrosty-oplat-eksploatacyjnych

[6] Gastrowiedza – „Koszty operacyjne w działalności gastronomicznej”: https://gastrowiedza.pl/baza-wiedzy/zarzadzanie-lokalem/kosztyoperacyjne-w-dzialalnosci-gastronomicznej

[7] Rynek Hotelarski w Polsce – raport (PDF, 2 023): https://www.horecanet.pl/wp-content/uploads/2023/09/raport-hotelarski-2023.pdf

[8] Bank Pekao – „Barometr sektorowy. Podsumowanie 2023 roku w ...”: https://www.pekao.com.pl/analizy-makroekonomiczne/raportysektorowe/analizy-przekrojowe/publikacja.html?id=ad1c9013-f215-42c8-910e-4e5f19be189c

[9] GUS – „Wyniki finansowe przedsiębiorstw w 2024 r.”: https://stat.gov.pl/obszary-tematyc zne/podmioty-gospodarcze-wyniki-finansowe/przedsiebiorstwa-niefinansowe/wyniki-finansowe-przedsiebiorstw-w-2024-r-,40,9.html

[10] Horecanet – raport „Rynek Hotelarski w Polsce” (znaczenie higieny): https://www.horecanet.pl/w p-content/uploads/2023/09/raporthotelarski-2023.pdf

[11] e-Hotelarz – „Czynniki mające wpływ na jakość pobytu w hotelu”: https://www.e-hotelarz.pl/artykul/89965/czynniki-majace-wplyw-na-jakoscpobytu-w-hotelu/

[12] Statystyka.eu – „Badanie satysfakcji klientów hotelu”: https://www.statystyka.eu/zastosowania/badania-satysfakcji-klientowstatystyka/badanie-satysfakcji-klientow-hotelu.php

[13] E. Gołąb-Andrzejak – „Wpływ jakości usług hotelarskich na satysfakcję i kształtowanie lojalności gości hotelowych”: https://open.icm.edu.pl/bitstreams/8d8bda5d-329c-4992-b352-ed76777f62a9/download

[14] P&G Professional – badanie nt. czystości restauracji (USA, 2022): https://newsreportm x.com/2022/05/10/new-survey-reveals-americansdemand-visibly-clean-restaurants/

[15] ProfitManager – „Jak podnieść jakość obsługi klienta w Twojej restauracji?”: https://profitmanager.pl/jak-podniesc-jakosc-obslugi-klienta-wtwojej-restauracji/

[16] Cyrek Digital – „Jaki wynik NPS jest dobry? Benchmarki i standardy branżowe”: https://cyrekdigital.com/pl/baza-wiedzy/jaki-wynik-nps-jestdobry/

[17] WS SE Katowice – „Dobra Praktyka Produkcyjna (GMP) i ...”: https://www.gov.pl/web/wsse-katowice/gmpghp

[18] Gastrowiedza – „Program warunków wstępnych – GMP GHP w gastronomii”: https://gastrowiedza.pl/baza-wiedzy/artykul/program-warunkowwstepnych-gmp-ghp-w-gastronomii

[19] JG Gastro – „Księga Zakładowa Kodeksu GHP/GMP”: https://jggastro.com/pdf/inne/ksiega-zakladowa-kodeksu/kodeks-ghm-gmp-pl-web.pdf

[20] UMW / H. Turlejska – „Przewodnik do wdrażania zasad GMP/GHP i systemu HACCP w zakładach żywienia zbiorowego” (PDF): https://www.umw.edu.pl/sites/default/files/tomasz.machynia/files/HACCPprzewodnik%20w%20zak%C5%82adach%20zywienia%20zbiorowego.pdf

[21] MK-Komi – „Dokumentacja GHP i GMP w gastronomii krok po kroku”: https://mk-komi.pl/dokumentacja-ghp-i-gmp-w-gastronomii-krok-pokroku/

[22] Chemia i Biznes – „Rynek profesjonalnych rozwiązań do utrzymania czystości”: https://www.chemiaibiznes.com.pl/artykuly/rynekprofesjonalnych-rozwiazan-do-utrzymania-czystosci

[23] Ecoclub – „Skoncentrowane środki czyszczące / Koncentraty do hoteli”: https://ecoclub.pl/poradniki-blog/dla-hoteli/skoncentrowane-srodkiczyszczace/

[24] Makchem – „Efektywność systemów dozujących w stosowaniu chemii hotelowej – co warto wiedzieć?”: https://makchem.pl/efektywnoscsystemow-dozujacych-w-stosowaniu-chemii-hotelowej-co-warto-wiedziec/

[25] European Cleaning Journal – „Cleaning chemical dosing – still necessary? ”: https://www.europeancleaningjournal.com/magazine/june-july-2018/special-features/cleaning-chemical-dosing-still-necessary

[26] Świat Sprzątania – blog: „Technologia i systemy dozowania dl a produktów Buzil”: https://swiat-sprzatania.pl/pl/blog/technologia-i-systemydozowania-dla-produktow-buzil-1761599152.html

[27] UKCPI – „Concentrates Case Study: Buying and using concentrated cleaning products”: https://www.ukcpi.org/professional/pc-how-to-cleanchoosing-products-concentrates-case-study/